WAT ZEG JE TEGEN IEMAND DIE ZIEK IS?
Wat kun je doen als iemand ernstig ziek is?
Wat zeg je tegen iemand die ziek is? En wat kun je doen? Bij een griepje of gebroken been lukt een berichtje met 'beterschap!' meestal nog wel. Maar wat schrijf of zeg je als iemand langdurig of ernstig ziek is en beter worden helemaal niet vanzelfsprekend is?
Dan wordt het ineens een stuk moeilijker. Je wilt iets van je laten horen, maar bent misschien bang om het verkeerde te zeggen. Moet je vragen hoe het gaat? Mag je vertellen over je eigen dagelijkse beslommeringen? En wat doe je als je eigenlijk helemaal niet weet wát je moet zeggen?
Wij hebben de wijsheid zeker niet in pacht. Maar één ding hebben we door de jaren heen wel geleerd: je hoeft niet de perfecte woorden te vinden om te laten merken dat je aan iemand denkt.
Beterschap is niet altijd het juiste woord
'Beterschap!' We schrijven het bijna automatisch als iemand ziek is. Maar soms past dat woord niet. Bijvoorbeeld wanneer iemand een langdurige behandeling ondergaat, chronisch ziek is of te horen heeft gekregen dat genezing niet mogelijk is.
Dan hoef je niet op zoek naar een bijzondere of indrukwekkende boodschap. Eenvoudige woorden kunnen juist heel fijn zijn.
Wat kun je zeggen?
• Ik denk aan je.
• Heel veel sterkte voor de komende tijd.
• Ik weet eigenlijk niet goed wat ik moet zeggen, maar ik wil je laten weten dat ik aan je denk.
• Je hoeft niet te reageren. Ik wilde alleen even iets van me laten horen.
• Ik hoop dat vandaag een beetje een goede dag voor je is.
• Een dikke knuffel van mij.
• Ik ben er voor je.
En ken je elkaar goed? Dan hoeft het helemaal niet zo plechtig. Een berichtje als 'Ik moest net ineens denken aan die compleet mislukte vakantie van ons en moest weer lachen. Dikke kus.' kan misschien wel veel meer betekenen.
Laat iets van je horen, ook als je niet weet wat je moet zeggen
Juist bij ernstige ziekte kan contact ingewikkeld voelen. Misschien ben je bang dat je iemand stoort. Of dat je iets zegt wat verkeerd valt. En voor je het weet denk je: ik stuur morgen wel even een berichtje.
En morgen wordt volgende week.
Je hoeft niet iedere keer een diepgaand gesprek te voeren. Soms is een appje, kaartje, foto of grappige herinnering genoeg. Je kunt er ook gewoon bij zetten dat iemand niet hoeft te antwoorden. Daarmee laat je weten dat je aan hem of haar denkt zonder dat je iets terug verwacht.
En hoor je een tijdje niets? Probeer dat niet persoonlijk op te vatten. Iemand kan moe zijn, veel afspraken hebben of simpelweg even geen behoefte hebben aan contact. Je kunt later opnieuw iets kleins van je laten horen.
Vraag gerust hoe het gaat
Soms zijn we zo bang om over de ziekte te beginnen dat we er helemaal omheen gaan praten. Maar je mag gerust vragen hoe het gaat.
Laat degene die ziek is vervolgens bepalen hoeveel hij of zij wil vertellen. De één wil uitgebreid praten over onderzoeken, behandelingen en onzekerheid. Een ander heeft het er juist liever even helemaal niet over.
Je kunt bijvoorbeeld vragen:
• Hoe is het vandaag met je?
• Wil je erover praten of zullen we het juist ergens anders over hebben?
• Hoe zijn de afgelopen dagen voor je geweest?
• Waar heb je op dit moment behoefte aan?
En luister daarna vooral. Je hoeft niet overal een oplossing voor te hebben.
Praat ook gewoon over gewone dingen
Iemand die ziek is, is niet ineens alleen nog maar patiënt. Het is nog steeds je vriendin die dol is op slechte televisie, je broer die alles van voetbal weet of je collega die altijd precies weet waar de lekkerste broodjes te halen zijn.
Vertel dus gerust ook over gewone dingen. Over die collega die weer iets geks deed, wat je kinderen hebben uitgespookt, een serie die je hebt gezien of wie je gisteren toevallig tegenkwam.
Voor iemand die veel thuis is of regelmatig in het ziekenhuis ligt, kan het juist fijn zijn om ook even over het normale leven te praten.
Vraag niet alleen 'kan ik iets doen?'
'Laat maar weten als ik iets kan doen.' Het is ontzettend goed bedoeld. Alleen moet degene die ziek is dan nog steeds zelf bedenken wat nodig is én om hulp vragen.
Als je iemand goed kent, kun je ook iets concreets voorstellen:
• Zal ik donderdag wat eten voor jullie meenemen?
• Ik ga morgen boodschappen doen. Kan ik iets voor je meenemen?
• Zal ik de kinderen woensdag uit school halen?
• Heb je zin dat ik even langskom voor een kop koffie?
• Zal ik met je meegaan naar je afspraak?
• Zin om even een stukje te wandelen als je je goed genoeg voelt?
En natuurlijk mag het antwoord nee zijn. Aanbieden is iets anders dan opdringen.
Blijf ook na de eerste weken contact houden
Als iemand net ziek is geworden, komen er vaak veel berichtjes, bloemen en kaarten. Maar bij langdurige ziekte gaat het gewone leven voor de mensen eromheen op een gegeven moment weer verder.
Voor degene die ziek is, geldt dat niet altijd.
Juist daarom kan het fijn zijn als mensen ook na een paar weken of maanden nog iets van zich laten horen. Dat hoeft niet iedere dag en ook niet altijd met een serieus gesprek. Een foto, een grappig berichtje of simpelweg 'ik dacht even aan je' is ook contact.
Je hoeft bovendien niet telkens iets nieuws te verzinnen. Oprechte aandacht wordt niet minder oprecht omdat je vaker dezelfde woorden gebruikt.
Wat kun je beter niet zeggen?
De perfecte woorden bestaan waarschijnlijk niet. Toch zijn er opmerkingen die, hoe goed bedoeld ook, niet altijd prettig hoeven te voelen.
Wees bijvoorbeeld voorzichtig met zinnen als 'je moet positief blijven', 'alles gebeurt met een reden' of verhalen over iemand die precies dezelfde ziekte had en daar wonderbaarlijk van herstelde.
Ook adviezen over behandelingen, voeding of wat iemand volgens jou 'echt eens zou moeten proberen' kun je beter bewaren, tenzij iemand daar zelf om vraagt.
Je hoeft ziekte niet op te lossen. Er zijn is vaak al genoeg.
Een kaartje, bloemen of iets heel persoonlijks?
Een kaart of bloemen zijn niet minder waardevol omdat ze voor de hand liggen. Soms is juist een klein gebaar precies goed.
Maar misschien wil je samen met vrienden, familie of collega's iets doen dat persoonlijker is. Verzamel dan herinneringen, foto's en persoonlijke woorden van de mensen die belangrijk voor hem of haar zijn. Denk aan mooie momenten die jullie samen hebben meegemaakt, grappige anekdotes of iets wat je misschien niet zo snel hardop zegt.
Het hoeft helemaal niet over ziek zijn te gaan. Juist verhalen over vakanties, etentjes, blunders, feestjes en dingen waar jullie samen verschrikkelijk om hebben gelachen, kunnen fijn zijn om terug te lezen.
Een vriendenboek met een lach en een traan
De reden dat we ooit over dit onderwerp zijn gaan schrijven, is dat we bij Vriendenboeken.nl steeds vaker zagen dat er vriendenboeken werden gemaakt voor iemand die ziek was.
Eerlijk gezegd vonden we het in eerste instantie best lastig om daar aandacht aan te besteden. Een vriendenboek associëren we immers eerder met vrolijke momenten zoals een verjaardag, huwelijk, jubileum of pensioen. Voelde het niet raar om een vriendenboek bij ziekte onder de aandacht te brengen?
Tot een klant tegen ons zei: “Juist wel doen, want het is zo mooi.”
En daar zat eigenlijk alles in.
Ziek zijn is niet mooi. Maar iemand laten weten dat je aan hem of haar denkt, herinneringen delen en vertellen waarom iemand bijzonder voor je is, kan dat wél zijn.
Een boek vol gewone én bijzondere herinneringen
In een vriendenboek als hart onder de riem kunnen vrienden, familieleden of collega's ieder hun eigen pagina maken.
Vertel niet alleen hoeveel iemand voor je betekent. Schrijf juist ook over die vakantie waarop alles misging, jullie vaste vrijdagavond, een uitspraak die je nooit vergeet of dat moment waarop jullie niet meer bijkwamen van het lachen.
Voeg foto's toe, deel herinneringen en schrijf wat je misschien in een gewoon gesprek niet zo snel hardop zegt.
Zo ontstaat geen boek óver ziekte, maar vooral een boek over degene die het krijgt en de mensen om hem of haar heen.
Voorbeelden van vriendenpagina's als hart onder de riem
Maak samen een persoonlijk vriendenboek
Wil je met vrienden, familie of collega's laten weten we denken aan je, we zijn er voor je? Verzamel jullie foto's, herinneringen, verhalen en persoonlijke woorden in één boek.