25 INTERESSANTE PENSIOENWEETJES

Feiten, cijfers en bijzondere verhalen over pensioen

Met pensioen gaan is een van de grote mijlpalen in een mensenleven. Na tientallen jaren werken begint een nieuwe fase met meer vrijheid, meer tijd en vaak ook nieuwe plannen. Tegelijkertijd is pensioen veel meer dan alleen stoppen met werken. Het is ook afscheid nemen van collega's, terugkijken op jaren werk en vooruitkijken naar een nieuwe periode in je leven.

En wist je dat er achter ons pensioen verrassend veel bijzondere verhalen schuilgaan? Wanneer begon de AOW eigenlijk? Wie kreeg de allereerste uitkering? Waarom was 65 jaar zo lang dé pensioenleeftijd? En wat heeft een goed afscheid van je werk te maken met hoe gelukkig je daarna bent?

We verzamelden 25 interessante en verrassende pensioenweetjes: van de geschiedenis van de AOW tot mensen die op zeer hoge leeftijd nog gewoon doorwerkten.

Van de eerste AOW tot de pensioenleeftijd

1. De AOW bestaat pas sinds 1957

Hoewel de AOW tegenwoordig heel vanzelfsprekend lijkt, bestaat de Algemene Ouderdomswet pas sinds 1957. Daarvoor was er geen landelijke regeling die alle ouderen een basisinkomen gaf zodra zij stopten met werken. De invoering van de AOW betekende dan ook een enorme verandering. Voor het eerst kregen ouderen in Nederland een basisvoorziening voor hun oude dag.

2. De eerste AOW-uitkering ging naar een belastingambtenaar uit Amsterdam

De eerste Nederlander die officieel een AOW-uitkering ontving, was A. Bakker, een 70-jarige belastingambtenaar uit Amsterdam. Hij kreeg zijn uitkering persoonlijk overhandigd door minister van Sociale Zaken J.G. Suurhoff.

Dat Bakker 70 jaar was, betekent overigens niet dat de AOW toen pas op die leeftijd inging. Ook in 1957 lag de AOW-leeftijd op 65 jaar. Bakker was bij de invoering simpelweg al ouder en kreeg daarom direct AOW.

3. In het eerste jaar kregen ongeveer 700.000 Nederlanders AOW

Toen de AOW op 1 januari 1957 werd ingevoerd, kregen meteen ongeveer 700.000 Nederlanders een uitkering. Dat waren mensen die op dat moment al 65 jaar of ouder waren. De nieuwe regeling had dus vanaf de eerste dag enorme impact.

4. Het eerste AOW-bedrag was naar onze maatstaven bescheiden

De eerste AOW-uitkering bedroeg 804 gulden per jaar voor alleenstaanden en 1.338 gulden voor gehuwden. Naar huidige maatstaven klinkt dat als weinig, al lagen de inkomens toen natuurlijk ook een stuk lager. Het belangrijkste was dat ouderen voortaan verzekerd waren van een basisinkomen.

5. De AOW-leeftijd bleef meer dan vijftig jaar hetzelfde

Toen de AOW werd ingevoerd, kregen mensen vanaf hun 65e recht op een uitkering. Die leeftijd bleef meer dan een halve eeuw onveranderd. Pas in 2013 werd de AOW-leeftijd voor het eerst verhoogd, naar 65 jaar en één maand. Inmiddels ligt de AOW-leeftijd op 67 jaar en is deze gekoppeld aan de ontwikkeling van de levensverwachting.

6. De pensioenleeftijd van 65 jaar heeft een lange geschiedenis

De leeftijd van 65 jaar wordt vaak in verband gebracht met de eerste sociale ouderdomsverzekeringen in Duitsland onder rijkskanselier Otto von Bismarck. Het Duitse stelsel uit de negentiende eeuw werd later een belangrijk voorbeeld voor sociale verzekeringen in andere landen.

7. De eerste pensioenregelingen voor werknemers ontstonden al vóór de AOW

Lang voordat de AOW bestond, waren er al werkgevers die zelf iets voor hun werknemers regelden. Een bekend Nederlands voorbeeld is ondernemer Jacques van Marken van de Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek in Delft. Hij richtte in de negentiende eeuw voorzieningen op voor werknemers die door ouderdom niet meer konden werken.

8. Van Marken vond pensioen een kwestie van fatsoen

Van Marken vond dat werkgevers niet alleen verantwoordelijkheid hadden voor hun personeel tijdens het werkzame leven, maar ook daarna. Voor die tijd was dat een opvallend vooruitstrevende gedachte.

We leven langer – en werken langer door

9. Nederland telt miljoenen AOW'ers

In Nederland ontvangen inmiddels miljoenen mensen AOW. Door de vergrijzing is deze groep in de afgelopen decennia flink gegroeid. Tegelijkertijd leven we gemiddeld veel langer dan in de jaren waarin de AOW werd ingevoerd.

10. Vrouwen zijn onder de oudste gepensioneerden sterker vertegenwoordigd

Vrouwen worden gemiddeld ouder dan mannen. Daardoor zijn zij vooral in de hoogste leeftijdsgroepen sterker vertegenwoordigd. Hoe hoger de leeftijd, hoe duidelijker dat verschil zichtbaar wordt.

11. Nederland telt duizenden honderdplussers

Honderd worden is nog steeds bijzonder, maar het aantal honderdplussers in Nederland is de afgelopen decennia sterk toegenomen. Wie op zijn of haar 65e stopte met werken en de honderd bereikt, kan dus al 35 jaar van het pensioen genieten.

12. Vroeger gingen veel mensen ruim vóór hun 65e met pensioen

In de jaren tachtig en negentig stopten veel werknemers al rond hun 57e of 58e met werken via de VUT-regeling. Dat was toen heel gebruikelijk. Tegenwoordig werken mensen gemiddeld aanzienlijk langer door en is de VUT zoals we die toen kenden verdwenen.

13. De gemiddelde pensioenleeftijd is flink gestegen

Aan het begin van deze eeuw stopten werknemers gemiddeld rond hun 61e met werken. Inmiddels ligt de gemiddelde pensioenleeftijd een stuk hoger. Veranderingen in pensioenregelingen en de verhoging van de AOW-leeftijd spelen daarbij een belangrijke rol.

14. Niet iedereen stopt helemaal met werken na het pensioen

Een deel van de gepensioneerden blijft nog een paar dagen of uren per week werken. Soms omdat het financieel aantrekkelijk is, maar ook omdat mensen hun vak leuk vinden, actief willen blijven of het contact met collega's missen.

Sommige mensen weten helemaal niet van ophouden

15. Zelfs boven de 75 jaar zijn er nog werkenden

Ook onder 75-plussers zijn er mensen die blijven werken. Werk is voor veel mensen namelijk meer dan alleen inkomen. Het geeft structuur, sociale contacten en het gevoel dat je nog steeds iets bijdraagt.

16. Walter Orthmann werkte meer dan 80 jaar bij hetzelfde bedrijf

De Braziliaan Walter Orthmann begon in 1938, op 15-jarige leeftijd, bij een textielbedrijf. Meer dan tachtig jaar later werkte hij er nog steeds. Daarmee kreeg hij zelfs een vermelding in Guinness World Records voor de langste loopbaan bij één bedrijf.

17. Ook Nederland kent mensen die heel laat met pensioen gingen

Ook in Nederland zijn bijzondere voorbeelden te vinden van mensen die op zeer hoge leeftijd bleven werken. Henk Kluver werkte bij fietsenfabrikant Van Raam en ging pas op 96-jarige leeftijd met pensioen.

18. Jan Leugs werkte nog toen hij bijna 100 was

Jan Leugs uit het Groningse Ten Boer werkte tot op zeer hoge leeftijd nog twee ochtenden per week als vakkenvuller in een supermarkt. Hij bleef tot ver in de negentig actief en werd uiteindelijk 100 jaar oud.

Pensioen is veel meer dan stoppen met werken

19. In de Nederlandse pensioenpot zit ontzettend veel geld

Nederlandse pensioenfondsen beheren samen een enorm pensioenvermogen. Het Nederlandse pensioenstelsel behoort daarmee tot de grootste pensioenstelsels ter wereld. Een aardig pensioenpotje dus.

20. Veel gepensioneerden doen vrijwilligerswerk

Veel mensen blijven na hun pensioen actief als vrijwilliger. Bij een sportvereniging, in de buurt, bij een culturele organisatie, op school of voor een goed doel. Voor veel organisaties is de kennis én de tijd van gepensioneerde vrijwilligers ontzettend waardevol.

21. Grootouders helpen vaak met de opvang van kleinkinderen

Veel opa's en oma's passen regelmatig op hun kleinkinderen. Voor gezinnen kan dat een belangrijke vorm van informele kinderopvang zijn. Pensioen betekent dus lang niet altijd stilzitten; er ontstaat vaak juist een heel nieuwe rol binnen de familie.

22. Stoppen met werken kan rust geven

Voor mensen die tijdens hun werk veel druk of stress hebben ervaren, kan pensioen rust brengen. Werkverplichtingen vallen weg en er ontstaat ruimte voor een ander ritme, meer vrije tijd en activiteiten waar eerder misschien minder tijd voor was.

23. Een goed afscheid doet ertoe

Met pensioen gaan is niet alleen een praktische verandering. Je neemt ook afscheid van collega's, gewoontes en soms van een werkplek waar je tientallen jaren hebt rondgelopen.

Onderzoek naar pensionering laat zien dat de manier waarop iemand afscheid neemt verschil kan maken. Een persoonlijk afscheid geeft ruimte om terug te kijken, collega's te bedanken en een lange werkperiode bewust af te sluiten.

24. Veel Nederlanders genieten volop van hun pensioen

Voor veel mensen breekt na hun pensionering een periode aan waarin er meer tijd is voor familie, vrienden, reizen, hobby's en vrijwilligerswerk. Niet iedere dag hoeft meer om werk te draaien – en dat biedt ruimte om het leven op een andere manier in te vullen.

25. Een persoonlijk pensioencadeau blijft vaak het beste hangen

Bij een pensioenafscheid hoort vaak een cadeau. Een fles wijn of een envelop is natuurlijk zo geregeld, maar een persoonlijk cadeau vertelt veel meer over de jaren die iemand met zijn collega's heeft gedeeld.

Denk bijvoorbeeld aan een boek waarin collega's herinneringen, foto's, grappige verhalen en persoonlijke woorden verzamelen. Niet iets wat na het afscheid wordt opgebruikt, maar iets waar je jaren later nog eens doorheen kunt bladeren.

Een vriendenboek voor een collega die met pensioen gaat

Iedere collega krijgt een eigen vriendenpagina en kan daar iets persoonlijks schrijven, een foto toevoegen en herinneringen delen. Je kunt het boek daarnaast aanvullen met bijvoorbeeld fotobladen, sfeerbladen en jaaroverzichten.

Zo ontstaat een persoonlijk pensioencadeau dat niet alleen over die laatste werkdag gaat, maar over alle jaren daarvoor.